Wpływ wolnych rodników na organizm

Obecnie uważa się, że uszkodzenie moleku­larne wywołane przez wolne rodniki (oksyda­cja), może być bezpośrednią przyczyną cho­rób. Gdziekolwiek się pojawią, wywołują „ko­rozję, rdzewienie", nawet we własnym środowi­sku.
Wolne rodniki są niestabilnymi cząsteczka­mi, zawierającymi nieparzystą liczbę elektro­nów, które dążą do przywrócenia stanu prawi­dłowego, czyli parzystej liczby elektronów. Z powodu tej aktywności wywołują szereg procesów oksydacyjnych, atakując stabilne składniki chemiczne. Uzupełniając elektrony z komórek otaczających tkanek, doprowadzają w efekcie do ich uszkodzenia. Elementy błon komórkowych są podatne na utlenianie, co wynika z ich struktury chemicznej. Bardziej precyzyjnie powinniśmy powiedzieć, że „jełczeją", ponieważ powierzchnie błon komórko­wych i organelli komórkowych są złożone m.in. z tłuszczów.
Głównym powodem starzenia się jest oksy­dacja organizmu. Zapobieganie lub odwróce­nie tego procesu odwleka starzenie się organi­zmu. Im wyższą wartość ORP posiada żyw­ność lub napoje, tym bardziej utleniają, posta­rzają organizm. ORP jest jednostką miary, która wyraża stopień utleniacza (Oxidation Re-duction Potential - potencjał utleniania-redukcji).
Np. filiżanka świeżo wyciśniętych poma­rańczy posiada wartość ORP rzędu -250 mV. Badania dowodzą, że regularne spożywanie świeżo przygotowanych soków warzywnych i owocowych zwiększa długość życia. Jednak rzadko spożywamy tak świeże soki, 1-2 filiżan­ki. Rozwiązaniem może być picie wody jonizo­wanej, którą obecnie sami możemy przygoto­wać z pomocą urządzenia do oczyszczania i jo­nizacji wody.
W zasadzie wolne rodniki są wytwarzane w przebiegu procesów metabolicznych: albo przy pomocy specjalnych białek (enzymów], albo w bezbiałkowych procesach biochem`icz­nych. Mogą również pochodzić ze źródeł ze­wnętrznych (spaliny samochodowe, promie­niowanie jonizujące, dym papierosowy silne światło słoneczne, zatrucie toksynami i leka­mi, itp.). Reakcje woliiorodnikowe zachodzą w każdej komórce organizmu, lecz najważniej­szymi narządami docelowymi są serce, naczy­nia krwionośne, mózg i nerwy, nerki, wątroba i płuca.

 

Wolne rodniki należą do dwóch dużych grup:

1. Reaktywne formy tlenu:

• Rodnik ponadtlenkowy - może pochodzić z cząsteczki tlenu w przebiegu oddychania mitochondrialnego
• Rodnik hydroksylowy - może być wytwarzany podczas reakcji zapalnych zachodzących w tkankach

1. Reaktywne formy azotu:

• Najlepszy przykład - wolny rodnik tlenku azotu ('NO)

Istnieją również składniki, które nie posia­dają wolnych niesparowanych elektronów, niemniej jednak są reaktywne i potrafią wcho­dzić w reakcje z molekułami biologicznymi (np. nadtlenek wodoru, kwas podchlorawy czy składniki zwane nadtlenoazotynami).
Organizm odkrył sposób wykorzystania wol­nych rodników do własnych celów. Np. używa wolnych rodników do niszczenia mikroorganizmów, dostających się na jego teren.

Leukocy­ty spieszą do intruzów i nagle w pobliżu ko­mórek docelowych uwalniają duże ilości utle­niaczy, wolnych rodników i innych reaktyw­nych składników (wybuch tlenowy), które niszczą komórkę docelową, ale często również nie przeżywa sam leukocyt. Jeden ze składników uszkadzających komór­ki, produkowany przez leukocyty, nie jest ni­czym innym niż kwasem podchlorawym, któ­ry pod względem chemicznym jest identyczny z Cloroxem - popularnym środkim stosowa­nym do dezynfekcji. Innym ważnym wolnym rodnikiem, produkowanym przez leukocyty, jest rodnik ponadtlenkowy. Poza procesami metabolicznymi, wolne rod­niki są wytwarzane pod wpływem wielu in­nych czynników, np. w przypadku osłabienia systemu immunologicznego, regularnego spo­życia alkoholu w dużych ilościach, przygoto­wania posiłków z użyciem tego samego oleju czy smalcu. Inne źródła powstawania wolnych rodników to: palenie papierosów, ciężka praca fizyczna, nadmierna aktywność fizyczna, przewlekłe stany zapalne w organizmie, spo­żywanie chemicznie zanieczyszczonej żywno­ści lub mocno chlorowanej wody pitnej. Należy również wspomnieć o gumowych elementach w urządzeniach elektrycznych, za­pobiegających oparzeniom czy materiałach budowlanych. Pod wpływem wysokich tempe­ratur, z urządzeń tych ulatnia się wiele sub­stancji, które wdychamy. Nie należy również zapominać o telefonach komórkowych, jak również o promieniowaniu anten radiowych i stacji nadawczych: osoby żyjące w takim śro­dowisku powinny liczyć się z ryzykiem rozwo­ju chorób, powstałych w wyniku zwiększonej ilości wolnych rodników.