|
Strona 2 z 6
Znajomość tłuszczów i olejów
Aby zrozumieć rolę tłuszczów w powstawaniu niektórych chorób cywilizacyjnych, powinniśmy orientować się w terminologii, która opisuje tłuszcze i oleje. Zacznijmy od początku i określmy, co to jest tłuszcz. Termin ten określa związki złożone z węgla, wodoru i tlenu, które nie są rozpuszczalne w wodzie. Trzy główne klasy tłuszczów pokarmowych to trójglicerydy, fosfolipidy i sterole (takie jak np. cholesterol).
Triacyloglicerydy (Triglicerydy)
Triglicerydy to najczęściej występujące w pokarmach tłuszcze - mogą stanowić do 95% wszystkich spożywanych tłuszczów. Są zbudowane z jednej cząsteczki glicerolu i trzech cząsteczek kwasów tłuszczowych. Poszczególne kwasy tłuszczowe składają się z łańcucha atomów węgla o różnej długości, z grupą karboksylową na jednym końcu.
Organizm radzi sobie z triglicerydami pokarmowymi, rozszczepiając w procesie trawienia wiązania pomiędzy glicerolem i kwasem tłuszczowym. Pękanie chemicznego wiązania jest możliwe dzięki emulgacji trigłicerydów z żółcią - dopiero wtedy enzymy (lipazy) mogą dodać wodę do cząsteczki glicerolu. Kiedy to się stanie, od cząsteczki glicerolu jest uwalniany kwas tłuszczowy. Hydroliza trigłicerydów w dwunastnicy oraz w jelicie czczym zachodzi stopniowo. Początkowo triglicerydy są przekształcane do diglicerydów, a następnie monoglicerydów. Organizm znacznie łatwiej przyswaja wolne kwasy tłuszczowe, gliceroi i monoglicerydy niż masywniejsze tri- i diglicerydy. Uwolnione w świetle jelita wolne kwasy tłuszczowe oraz monoglicerydy zostają wchłonięte do organizmu, a następnie są transportowane przez specjalne białkowe nośniki zwane lipoproteinami. Główne frakcje lipoprotein to łipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL), łipoproteiny o małej gęstości (LDL) i lipoprotciny o dużej gęstości (HDL). VLDL i LDL są odpowiedzialne za transport tłuszczów (głównie triglicerydów i cholesterolu) z wątroby do komórek organizmu, podczas gdy HDL odprowadza j e z powrotem do wątroby. Z tego powodu podwyższony poziom zarówno LDL, jak i YLDL jest połączony ze zwiększonym ryzykiem rozwoju miażdżycy, główną przyczyną zawału serca czy udaru mózgu. Natomiast wyższa zawartość HDL chroni organizm przed chorobami układu krążenia.
|
