|
Strona 2 z 6
Związki o charakterze glikozydów
Powstałe w procesie fotosyntezy cukry proste mają zdolność wiązania się z bardzo różnorodnymi substancjami chemicznymi znajdującymi się w komórkach roślinnych. Powstałe w ten sposób związki nazywane są glikozydami. Składają się ze składnika cukrowego (glikonu) oraz z części niecukrowej (aglikonu), która może być flawonem, flawonolem, antocyjanidyną, trójterpenem, sterolem lub innym związkiem. Pod wpływem specyficznych enzymów, znajdujących się w przewodzie pokarmowym człowieka, następuje rozpad tych związków na części składowe. Wolne aglikony są lepiej przyswajalne, przedostają się do krwioobiegu i wywierają efekt kliniczny w dużym stopniu zależny od ich budowy chemicznej. Wśród glikozydów roślinnych wyróżniamy: glikozydy kardenolidowe, flawonoidowe, antrachinonowe, kumarynowe, saponinowe, fenolowe oraz inne.
Flawonoidy
Jest to liczna grupa związków bardzo często spotykanych w świecie roślinnym, zwłaszcza wśród roślin kwiatowych. Dotychczas poznano ich ponad 2000. Z chemicznego punktu widzenia flawonoidy są pochodnymi 1,4-benzopironu. Różnią się one liczbą i położeniem podstawników w obydwu pierścieniach aromatycznych. Ponadto grupy hydroksylowe flawonoidów mogą reagować z wieloma związkami, tworząc najprzeróżniejsze pochodne. Stwierdzono, że kompleksy flawonoidów zawarte w roślinach wywierają wielokrotnie silniejsze działanie na organizm człowieka niż pojedyncze czyste związki.
Najbardziej znane są trzy flawonoidy: rutyna, kwercetyna i hesperydyna. Rutyna (ru-tozyd) jest otrzymywana na skalę przemysłową z kwiatów sofory (Sophora japonka) i z ziela gryki (Fagopyrum esculentum), Kwercetyna jest aglikonem rutyny. Znaczenie tych związków w organizmie człowieka jest bezsporne. Rutyna, jako koenzym oksydacyjny chelatuje jony miedzi, unieczynnia oksydazę niezbędną w procesie utleniania kwasu askorbinowego do kwasu szczawiowego, w wyniku czego w tkankach wzrasta poziom witaminy C i wydłuża się czas jej działania. Ponadto rutyna inaktywuje dwa inne enzymy, zawierające w swej cząsteczce jon miedzi, a mianowicie hialuronidazę, depolimeryzującą spoiwo komórkowe, a więc rozklejającą śródbłonki naczyń włosowatych, oraz ceruloplazminę. Ze względu na udział w procesie oksydoredukcyjnym rutynę uznano za czynnik przeciwszkorbutowy, współdziałający z witaminą C. Należy zaznaczyć, że ani rutyna, ani hesperydyna podane pojedynczo nie są w stanie zahamować objawów naczyniowych, spowodowanych niedoborem kwasu askorbinowego.
Mechanizm działania flawonoidów na kapilary nie jest jeszcze w pełni wyjaśniony. Jak uprzednio wspomniano, flawonoidy hamują układ oksydoredukcyjny, blokują aktywność wielu enzymów ustrojowych, jak cholinoesteraza, oksydaza ksantynowa, dekarboksylaza histydynowa, oraz dehydrogeneza kwasu glutaminowego. Przeprowadzone badania wykazały, że kwercetyna oraz rutyna, a być może również niektóre inne flawonoidy, hamują metabolizm amin katecho-lowych in vivo poprzez kompetetywny antagonizm jednego z enzymów - katecholoorto-metylotransferazy (COMT). Na skutek przedłużenia farmakodynamicznego działania noradrenaliny i adrenaliny, flawonoidy miałyby pośrednio zmniejszać przepuszczalność śródbłonków kapilarnych. Jednak nie jest wykluczony również ich bezpośredni wpływ skurczowy na kapilary.
|
