Ważniejsze surowce roślinne zawierające saponiny:

• W kwiatach kasztanowca (Flos hippocastani) znajduje się saponina - escyna. Związek ten ma ciekawe właściwości, bowiem przywraca szczelność śródbłonka naczyń włosowatych. Działanie to jest w pewnym stopniu niezależne od czynników powodujących niedotlenienie (uraz, stan zapalny). W związku z powyższym escyna wywiera działanie prze-ciwhistaminowe, a więc działa przeciwprze-siękowo, przeciwzapalnie i przeciwobrzęko-wo oraz poprawia ukrwienie tkanek.

• Korzeń lukrecji (Radbc Glycyrrhizae) zawiera do 4% glicyryzyny, stanowiącej połączenie kwasu glicyryzynowego z jonami wapnia i potasu oraz kwasem glukuronowym. Znaczenie lecznicze ma sama saponina oraz jej aglikon. Wyciągi z lukrecji działają spazmolitycznie na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, obniżają napięcie ścian żołądka oraz zmniejszają jego motorykę. Korzeń lukrecji działa przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, ponieważ unieczynnia histaminę powstałą wskutek uszkodzenia komórek oraz zapobiega dalsze mu jej uwalnianiu. Inaktywacja histaminy zmniejsza przekrwienie błon śluzowych żołądka i dwunastnicy i tym samym osłabia stan zapalny. U ludzi obserwowano dość szybkie cofanie się objawów choroby wrzodowej po doustnych dawkach lukrecji. Zwrócono przy tym uwagę, że trójterpeny lukrecji, o budowie zbliżonej do sterydowych hormonów nadnerczy (kortyzon, dezoksykortyzon), potencjalizują właściwości przeciwzapalne tych związków, ale nie działają, jeżeli czynność kory nadnerczy jest całkowicie wyłączona. Lukrecja przeciwdziała dyskinezji w obrębie dróg żółciowych, spowodowanej nadmiernym napięciem ścian przewodów żółciowych i zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej i tym samym zwiększa przepływ żółci do dwunastnicy. Działa również wykrztuśnie, zwiększa wydzielanie gruczołów błony śluzowej oskrzeli, rozrzedza wydzielinę.

• W zielu połonicznika (Herba Herniariae) kompleks saponin zawiera trzy saponozydy trójterpenowe: A,B,C. Jest bardzo prawdopodobne, że wyciągi z połonicznika hamują działanie flawonoidów zawartych również w tym zielu.

• Działanie lecznicze korzenia pierwiosnka (Radix Pńmulae) uzależnione jest od obecności saponin (5-10%). Wyciągi z tego surowca mogą zastępować napary z korzenia wymiotnicy.

• Korzeń mydlnicy (Radix Saponariae) za-wiera około 20% połączeń saponinowych. W postaci odwaru działa wykrztuśnie, moczopędnie, żółciopędnie i pobudzająco na wydzielanie soku żołądkowego.

Surowce roślinne zawierające saponiny dodaje się do mieszanek ziołowych o działaniu moczopędnym, żółciopędnym, napotnym, przeciwmiażdżycowym oraz pobudzającym procesy metaboliczne.