Jedzenie

Enzymy wspomagające trawienie

Ostatnio aktualizowany

Każda komórka naszego organizmu jest niezwykłą fabryką metaboliczną, w której przebiega tysiące miliardów reakcji chemicznych. Nasz organizm składa się z 70 trylionów komórek; stąd zachodzące codziennie reakcje chemiczne są praktycznie niezliczone. Każda myśl, każdy ruch, przepływ krwi, proces wzrostu, trawienie… są wynikiem licznych procesów chemicznych, katalizowanych przez enzymy. Enzymy są kontrolowane przez hormony – podczas gdy procesy biologiczne są poprzedzane zjawiskami biofizycznymi (elektromagnetycznymi).

Aby uniknąć zaburzeń metabolicznych, natura stworzyła setki układów (zwanych przez biochemików „sprzężeniem zwrotnym” lub przez biofizyków „biologicznym sprzężeniem zwrotnym”), które regulują funkcje enzymów i hormonów.

W jaki sposób działają substancje odżywcze?

Stosowane w starożytności powiedzenie: „Jesteś tym, co jesz”, obecnie, w czasach współczesnej cywilizacji należałoby zmienić na: „Jesteś tym, co Twój organizm jest w stanie wykorzystać”, ponieważ istnieją liczne zaburzenia i choroby spowodowane niewłaściwą dietą. Najpierw jednak powinien być spełniony warunek wstępny:
Nasz organizm musi rozłożyć, przyswoić i przestać składniki odżywcze do komórek, w przeciwnym razie nie mogę być one wykorzystane. Więc co to ma do zdrowego stylu życia?

Budowa i funkcje układu pokarmowego

Jeśli zapoznamy się z funkcjonowaniem naszego przewodu pokarmowego, wkrótce uświadomimy sobie, jak niewiele o nim wiemy. Przekonamy się, kiedy, gdzie i w jaki sposób mogą rozwinąć się zaburzenia wpływające negatywnie na nasze zdrowie, dlaczego nie jest jednoznaczne, co kiedy i jak dużo zjemy, która żywność jest dla nas korzystna, a która nie. Dowiemy się również, które składniki odżywcze, uwalniane podczas prawidłowego procesu trawienia, pomogą nam zachować zdrowie oraz w jaki sposób nie strawiona żywność, a konkretnie, uboczne lub końcowe produkty zaburzonego trawienia uszkadzają nasz organizm.

Układ pokarmowy jest zespołem narządów, które pełnią różne, jednak ściśle powiązane ze sobą zadania. Krótko mówiąc: pożywienie, podczas pasażu przez przewód pokarmowy, zostaje rozłożone na składniki proste, które mogą być wchłaniane do krwioobiegu, rozprowadzane do wszystkich komórek i wykorzystane w procesach komórkowych, niezbędnych do życia. Kiedy nasze komórki mogą wykorzystać poszczególne elementy pożywienia? Tylko w przypadku, gdy ich metabolizm również nie jest zaburzony. Tak więc muszą prawidłowo przebiegać inne, podstawowe funkcje fizjologiczne, takie jak: odpowiedni dopływ krwi, dostateczna podaż tlenu, nie zaburzona gospodarka wodno-elektrolitowa oraz równowaga kwasowo-zasadowa. Nie mniej ważny jest stały, prawidłowy przepływ informacji, poprzedzający reakcje biochemiczne, jak również wymiana informacji pomiędzy światem zewnętrznym i naszym organizmem, co umożliwia porozumiewanie się i współpracę pomiędzy komórkami. Tak więc, aby nasz organizm mógł prawidłowo funkcjonować, nie wystarczy tylko przyjmować pokarm. Jednym z najważniejszych warunków zachowania zdrowia jest spożywanie żywności naturalnej o wysokiej jakości, a nie jej „podróbek”, czyli po prostu „anty-żywności” (obecnie powszechnie nazywanej „junk food”). Jeśli wszystkie wyżej wymienione warunki zostaną spełnione, jesteśmy na dobrej drodze, by zachować zdrowie.

Dr Howard Loomis, który prawie całe życie zajmował się zagadnieniem enzymów, ujął kwestię odżywiania w następujący sposób:
„Zdrowie człowieka zależy nie tylko od jakości przyjmowanego pożywienia, ale od zdolności organizmu do właściwego rozłożenia, wchłonięcia i wykorzystania składników pokarmowych. Jeśli organizm posiada, oprócz niezbędnych substancji odżywczych, także odpowiednią ilość enzymów, wówczas może czynić cuda.”

Proces trawienia

Wpływ substancji odżywczych na nasz organizm rozpoczyna się wraz z procesem trawienia. Trawienie – w sposób bardzo uproszczony – oznacza rozkład spożytych składników odżywczych przy pomocy rozmaitych enzymów i innych niezbędnych substancji do mniejszych i chemicznie prostszych elementów, które następnie przenikają poprzez ściany przewodu pokarmowego do krwioobiegu i ostatecznie docierają do komórek. Jest więc jasne, że tak skomplikowana i wytrzymała fabryka metaboliczna powinna być optymalnie zaopatrywana w substancje odżywcze.

Jama ustna i przełyk

Proces trawienia rozpoczyna się w jamie ustnej, gdzie spożyty pokarm zostaje wymieszany ze śliną, rozdrobniony przez zęby do prawie płynnej papki – oczywiście tylko wtedy, gdy żujemy kawałki pożywienia przynajmniej 30-40 razy. Ślina – w ilości prawie 1,5 litra dziennie – jest wytwarzana przez sześć ślinianek. Jej skład ułatwia nie tylko połykanie żywności, ale również wzmacnia smak. Ślina pełni inną ważną rolę: z pomocą obecnych w niej enzymów już w jamie ustnej rozpoczyna się wstępne trawienie i przemiana pokarmu.
Pod wpływem ptialiny (ustnej amylazy) następuje początkowy rozkład skrobi, przygotowując ją do dalszego trawienia, które jest kontynuowane w jelitach z przekształceniem do cukrów prostych. Z jamy ustnej bezpośrednio wchłania się tylko alkohol.
Gdy pokarm zostaje pogryziony i wymieszany ze śliną, wtedy język formuje nadający się do połknięcia kęs i popycha go w kierunku przełyku. W tym momencie podniebienie miękkie uszczelnia jamę nosowo-gardłową, a nagłośnia natychmiast zamyka dojście do krtani, co zapobiega przedostawaniu się pożywienia do dróg oddechowych. Zdrowa osoba dorosła połyka około 2400 razy dziennie, głównie podczas posiłków, lecz także niezależnie. Za pomocą tzw. ruchów perystaltycznych przełyku rozpoczyna się przesuwanie treści pokarmowej do żołądka. Perystaltyka oznacza rytmiczne, wężowate ruchy mięśni przewodu pokarmowego, dzięki którym pokarm przesuwa się wzdłuż całego układu trawiennego. Pomiędzy najważniejszymi odcinkami przewodu pokarmowego znajdują się specjalne pierścienie mięśniowe, tzw. zwieracze, natomiast w jelitach występują zastawki. Taka budowa pozwala substancjom odżywczym pozostać w każdym odcinku przewodu pokarmowego przez odpowiedni okres czasu, potrzebny do strawienia przez właściwe enzymy. Zabezpiecza także przed cofaniem treści pokarmowej do poprzednich odcinków.

Żołądek

Żołądek to podłużny, dobrze umięśniony narząd, który czynnie dopasowuje swoją pojemność do objętości spożytego pokarmu. Znajduje się w lewym podżebrzu, poniżej przepony, a powyżej pępka.
Dzięki silnemu umięśnieniu, dokładnie rozciera i miesza treść pokarmową z wydzieliną zawierającą śluz, kwas solny, enzymy i tzw. czynnik wewnętrzny (IF), niezbędny do absorpcji witaminy B,2 poprzez ściany jelit do krwioobiegu. Brak IF – który może pojawić się jako konsekwencja zaniku błony śluzowej żołądka-jest jedną z przyczyn niedoboru witaminy B,2, co może prowadzić do zaburzeń w układzie krwiotwórczym i nerwowym.
Głównym enzymem soku żołądkowego jest pepsyna, która wstępnie trawi białka. Jest skuteczna tylko w silnie kwaśnym środowisku. Pod wpływem działania pepsyny białka rozpadają się na mniejsze jednostki – polipeptydy\ przygotowując się do następnej fazy trawienia: rozkładu na mniejsze peptydy, a następnie aminokwasy.
Kolejny enzym żołądkowy – rennina ścina mleko i umożliwia dalsze trawienie jego białka (kazeiny).
Niezwykle kwaśny odczyn soku żołądkowego (pH 0,8-2,0) pochodzi od kwasu solnego (HC1), który jest wytwarzany przez specjalne komórki okładzinowe błony śluzowej żołądka.
Kwaśne środowisko jest dobrze tolerowane przez błonę śluzową żołądka, ponieważ w warunkach fizjologicznych jej komórki są zaopatrzone w odpowiednie mechanizmy obronne. Silnie kwaśne środowisko stanowi skuteczną linię obrony przed rozmaitymi patogenami, w większości przypadków niszcząc je. W sytuacji niewystarczającej ilości soku żołądkowego, mikroorganizmy wywołują procesy zapalne w błonie śluzowej żołądka, które prowadzą do zaburzonej funkcji mięśni zwieracza – w efekcie sok żołądkowy „cofa się” do przełyku. Jednak przełyk z trudnością toleruje refluks zawartości żołądka (zarzucanie wsteczne), co wywołuje nieprzyjemny, palący ból, tzw. zgagę. Zaburzenie to, nazywane skrótowo w literaturze jako GERD (Gastro-Esophageal Reflux Disease – choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa), jest obecnie bardzo częste i może być spowodowane niestosowania zdrowego stylu życia, jak również złymi nawykami żywieniowymi, a konkretnie niską
jakością pożywienia. Z żołądka nie jest absorbowane nic innego poza alkoholem (około 20%) i niewielką ilością żelaza (lecz tylko w obecności odpowiedniej ilości witaminy C). Wstępnie strawiony pokarm, wysycony sokiem żołądkowym w wyniku rytmicznych skurczów mięśni żołądka, dostaje się do dwunastnicy – pierwszego odcinka jelita cienkiego.
Zazwyczaj pokarm, zawierający węglowodany, białka i tłuszcze, opuszcza żołądek w ciągu 3-5 godzin.

Jak długo pokarm pozostaje w żołądku?

0,5-2 godziny2-3 godziny3-4 godziny4-5 godzin5-6 godzin6-8 godzin
CukierBiały chlebChleb pełnoziarnistySerTłusta pieczeń wieprzowaSałatka śledziowa
MiódGrzankiFrytkiSoczewicaBekonSardynki w oleju
OwsiankaSurowe jajkaKalarepaGrochTuńczyk
RyżJaja na twardoSzpinakSzczypiorekWędzony węgorz
Kasza mannaOmletRzodkiewkaŚledź wędzonyTłusta pieczona gęś i kaczka
Kawa, herbataSos tatarskiJabłkaŚledź solony
KakaoRyba gotowanaGotowana szynkaPieczone mięso
Gotowane mlekoKalafiorGotowana wołowina
BulionSzparagiNiezbyt tłusta kiełbasa
Jaja gotowane na miękkoZiemniaki gotowane w os-olonej wodzieGotowana kura
Ziemniaki puree
Kompot

 

Pokarm płynny, jak np. zupy, przechodzi przez żołądek o wiele szybciej niż pokarmy stałe. Z kolei pokarmy tłuste pozostają w nim znacznie dłużej.

Jelito cienkie

To główne miejsce trawienia i wchłaniania substancji odżywczych. Dociera tu żółć, produkowana przez wątrobę oraz wydzielane są enzymy trawienne trzustki i sok jelitowy. W przeciwieństwie do kwaśnego odczynu soku żołądkowego, środowisko jelita cienkiego jest zasadowe, co jest zapewniane przez wydzielaną przez wątrobę żółć, sok trzustkowy bogaty w wodorowęglany, jak również wydzielinę jelitową. Alkaliczny odczyn jest częściowo potrzebny do trawienia składników odżywczych, a częściowo do ich absorpcji.
Błona śluzowa jelita jest obficie pofałdowaną tkanką z tysiącami bardzo subtelnych kosmków jelitowych, przypominającą na wewnętrznej powierzchni aksamitne włókno. Tak duża liczba kosmków jest niezbędna, żeby umożliwić jelitom pobranie, w stosunkowo krótkim czasie, odpowiedniej ilości składników odżywczych. Ten „trik” natury zwiększa powierzchnię wewnętrzną jelit do prawie 150 m2. Za pośrednictwem kosmków jelitowych miliony nadających się do wchłonięcia cząsteczek przepływa do krwi, która z kolei regularnie dostarcza prawie 70 trylionom komórek ludzkiego organizmu wszystkie niezbędne do życia substancje.
Jelito cienkie, mające długość około 6 metrów, składa się z trzech części: dwunastnicy, jelita czczego i krętego. Okrężne mięśnie ściany jelit przesuwają miazgę pokarmową w dół przewodu pokarmowego, dzięki stałym, rytmicznym skurczom podobnym do ruchu fali.
W dwunastnicy, która ciągnie się od ujścia żołądka (odźwiernika), rozpoczyna się dopełniający proces trawienia. Białka, węglowodany i tłuszcze zostają rozłożone na części składowe, nadające się do wchłonięcia i wykorzystania przez organizm. W dwunastnicy rozpoczyna się też absorpcja końcowych produktów rozkładu (wchłaniana jest też większość żelaza), ale główna część składników odżywczych przenika do krwioobiegu poprzez błonę śluzową jelita czczego. W okolicy krętniczo-kątniczej (gdzie jelito kręte łączy się z jelitem grubym) są przyswajane dwie bardzo ważne substancje – witamina Bn związana z czynnikiem wewnętrznym oraz sole kwasu żółciowego. Zachodzi też dalsza resorpcja wody. W końcowym odcinku jelita cienkiego „pokarm resztkowy” występuje w postaci płynnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.